Chuyện mình

– “Tuấn ạ! Em đi có mấy tuần mà thấy cái gì cũng mới.” – bâng quơ cô nói.

– “Đổi thay là chuyện tất yếu, em nhỉ?”

Tất cả mọi thứ thay đổi từng ngày, từng giờ.

Đó là lòng người, thói quen, cách suy nghĩ, cách đối xử… Ví dụ như trong cuộc sống thường nhật.

Đó là những dịch vụ, hàng quán café ăn uống. Ví dụ như là Loving Vicent đã ngừng chiếu một cách bất ngờ (bạn mình bảo thế).

Đó là những con đường…

Và tối nay, cả trong việc cấm đường.

Bình thường, phố đi bộ vẫn mở một đường sống cho nhân dân đi từ khu Cửa Nam về Trần Quang Khải. Lối đó thông từ Hàng Bông, Hàng Gai về qua Cầu Gỗ. Đường siêu đông, siêu tắc do nhân dân thường chủ động biến Cầu Gỗ từ một chiều thành hai và taxi thường đỗ thành hai hàng để đón trả khách. Nhưng khó thì khó, vẫn đi được!

Tối nay, độc đạo bất ngờ bị cấm, từ đầu Hàng Gai – Lương Văn Can. Nếu ương ương lai láng như thường thì đi Lương Văn Can – Hàng Hành – Hàng Trống – Lê Thái Tổ rồi vòng Hai Bà Trưng – Nhà Hát Lớn về. Nhưng đến ngày đến tháng, dại thì cứ dại thôi! Đi đường làng ta mà ta vẫn dại. Hàng Bồ tắc cứng. Hàng Buồm cấm đường. Thuốc Bắc vẫn như mọi khi, vẫn buồn như thế.

Lòng vòng mãi, rồi cũng về đến nhà.

Gọi điện khoe bạn, bạn trêu bảo đó là cảm giác vong thân giữa hồ con rùa.

Một con đường chỉ có ý nghĩa, khi nó được nằm cạnh những con đường khác. Điều đó cũng tương tự như con chữ, nó chỉ có nghĩa khi được đặt trong một không gian kí tự.

Cuộc đời cũng có đầy mưu mẹo và luật lệ như con chữ. Mỗi một lần nhấc bút, ta để lại một từ. Khi mỗi từ được viết ra, tất cả những từ đã viết sẽ rung động, đến nỗi chính người viết cũng chẳng thể tiên liệu chính xác. Những thay đổi các giá trị do đó phát sinh, tùy theo trường hợp sẽ có thể là hư vô, mà cũng có thể là trầm trọng. Có những chữ, khi được viết ra, có thể gây cách mạng cho cả đoạn, thậm chí cả bài văn để rồi để lại những hệ quả. Sự tạo ra của con chữ là một sự kiện tách biệt với tình thế của những con chữ đã hoặc chưa được sinh ra.

Phải chăng con chữ sinh ra vốn là vô ích … như những con đường?

Tất nhiên, Lý Thái Tổ giờ này vẫn nườm nượp, chẳng vắng như An Dương Vương hay Giảng Võ.

Hà Nội, một ngày buồn hơn nhiều ngày khác.

“Có những điều chỉ cần giữ yên là được”

“Và giữ tim mình trong veo”

Advertisements

Kazuo Ishiguro là ai?

Kazuo Ishiguro nhận giải Nobel Văn học 2017
ALEXANDRA ALTER and DAN BILEFSKY (NYT)

2017-10-05t110726z1184268845rc1243953050rtrmadp3nobel-prize-literature-1507202439126

Bản dịch của Văn Việt

Kazuo Ishiguro in 2015. CreditAndrew Testa for The New York Times

Tiểu thuyết gia viết bằng tiếng Anh Kazuo Ishiguro, nổi tiếng vì lối văn thanh đạm nhưng âm vang cảm xúc và lật đổ một cách sáng tạo các thể loại văn chương.

Ông Ishiguro, 62 tuổi, lừng danh với các tiểu thuyết “Những gì còn lại của ngày”, [“The Remains of the Day”] viết về người quản gia của một nhà quý tộc Anh trong những năm trước Thế chiến 2, và “Đừng bao giờ để em/anh đi” [“Never Let Me Go”] một chuyện tình buồn man mác nhưng mang chất giả tưởng tồi tệ (dystopian) có bối cảnh là một trường học nội trú của Anh. Ông bị ám ảnh trở lại những đề tài như thế trong các tiểu thuyết thường viết theo ngôi thứ nhất, trong đó có sự sai lạc của ký ức, tính khả tử, và bản chất có nhiều lỗ hổng của thời gian.

“Trộn lẫn Jane Austen và Franz Kafka, ta sẽ có Kazuo Ishiguro trong một bản tóm tắt, nhưng phải thêm một chút Marcel Proust vào đó,” Sara Danius, thư ký thường trực của Viện Hàn lâm Thụy Điển nói. “Rồi quấy lên, nhưng không nhiều quá, thế là có các văn phẩm của ông này”.

Cô Danius mô tả Ishiguro như “một nhà văn hết sức nguyên vẹn”. “Ông không nhìn sang bên cạnh”. “Ông đã phát triển một vũ trụ thẩm mỹ hoàn toàn của riêng mình”.

Sinh năm 1954 ở Nagasaki (Nhật) nhưng học hành ở Anh, Kazuo Ishiguro nổi tiếng vì lối văn trữ tình, cảm nhận sắc bén về nơi chốn và sự phân tích thấu đáo hệ thống giai tầng của Anh.

Ishigiro là con một nhà hải dương học, sinh ở Nhật nhưng di cư sang Anh (hạt Surrey) từ lúc lên 5, và theo học trường tiểu học Woking [Woking Grammar School], ngôi trường mà ông nói với báo The Guardian “có thể là cơ may cuối cùng để có một hương vị của xã hội Anh đã quá vãng, đã phai nhạt rất nhanh”.

Trả lời phỏng vấn tờ The Times 2 năm trước, Ishiguro nói rằng ông đã khám phá ra văn học khi còn là cậu bé đọc các câu chuyện của Sherlock Holmes trong thư viện địa phương. “Tôi lên 9 hay 10 gì đó, và không chỉ bị ám ảnh khi đọc Holmes và Watson, tôi còn bắt đầu cư xử giống họ… Mọi người lúc ấy coi việc này chẳng ra gì vì tôi là người Nhật”.

Sau khi học tiếng Anh và triết học ở University of Kent, Canterbury, ông để ra một năm viết truyện, và cuối cùng giành được bằng Master về ngành Viết văn với sự giảng dạy của các nhà văn như Malcolm Bardbury và Angela Carter. Ông cũng viết lời cho ca sĩ nhạc jazz người Mỹ Stacey Kent.

Ishiguro nổi bật khá sớm trong giới văn chương. Năm 1983, ông lọt vào danh sách các nhà văn trẻ hay nhất của Anh [Granta’s best of young British writers], cùng với những tên tuổi như Martin Amis, Ian McEwan và Salman Rushdie.

Hiểu biết sâu về những quy ước và màu mè xã hội của xứ sở nuôi dưỡng mình đã được chuyển tải trong cuốn tiểu thuyết thứ ba “Những gì còn lại của ngày”, đoạt giải Booker uy danh, sau đó trở thành bất tử nhờ bộ phim cùng tên với ngôi sao điện ảnh Anthony Hopkins. Ishiguro nói ông viết cuốn sách trên trong 4 tuần lễ, ở tuổi 32.

Mô tả quá trình viết sách, gọi nó là “the Crash” (Miếng vải thô), ông viết trong tờ The Guardian: “Suốt trong the Crash, tôi viết thoải mái, không quan tâm tới văn phong hay nếu như những gì viết buổi chiều lại ngược với cái đã viết buổi sáng. Ưu tiên là chỉ đơn giản để cho các ý tưởng đâm chồi và mọc lên. Những câu dễ sợ, đối thoại gớm guốc, các cảnh không dẫn tới đâu – tôi để cho chúng cứ như thế và rẽ sóng mà đi”.

Cuốn tiểu thuyết đầu tiên, “Cảnh đồi xanh xám” [A Pale View of Hills], năm 1982, viết về một phụ nữ Nhật trung tuổi sống ở Anh, và sau đó là “Một họa sĩ của thế giới trôi nổi” [An Artist of the Floating World] kể chuyện một họa sĩ già người Nhật sau Thế chiến 2. Khi viết “The Remains of the Day,” Ishiguro có lo lắng là mình tự lặp lại khi lại viết một nhân vật ở ngôi thứ nhất qua lời người kể chuyện không đáng tin cậy, nhưng các nhà phê bình thấy cuốn sách là một sự khởi đầu hoàn toàn mới.

Ishiguro đã chơi với các thể loại như truyện trinh thám, truyện viễn tây, khoa học giả tưởng và phóng tưởng. Các nhà phê bình thấy “Kẻ không được an ủi” [The Unconsoled] là một tiểu thuyết siêu thực, giống như giấc mơ, khi nó ra đời năm 1995. “Khi chúng tôi/chúng ta là trẻ mồ côi” [When We Were Orphans] được coi là tiểu thuyết trinh thám. Tiểu thuyết “Never Let Me Go” năm 2005 được coi như một bước nhảy vọt khác về văn phong, vào loại khoa học giả tưởng vị lai, mặc dù bối cảnh của nó là thập niên 1990.

Tiểu thuyết mới nhất của ông, “Người khổng lồ bị chôn” [The Buried Giant], lại lần nữa thách thức mọi trông đợi. Một câu chuyện phóng tưởng có bối cảnh nước Anh thời Vua Arthur, tập trung nói về hai ông bà già Axl and Beatrice bỏ làng đi tìm đứa con trai mất tích và gặp một hiệp sĩ già. Dù là chuyện phóng tưởng, có các loại khổng lồ ăn thịt người và một con rồng, nhưng đó cũng là chuyện ngụ ngôn khai thác nhiều đề tài mà Ishiguro đã bận tâm suốt đời, trong đó có bản chất mong manh của ký ức cá nhân và tập thể.

Chọn Ishiguro, Viện HL Thụy Điển, vốn đã bị phê phán vì sử dụng giải Nobel Văn học để tuyên ngôn chính trị, dường như tập chú vào giá trị thuần túy văn chương.

Nguồn bản gốc tiếng Anh:
The British author’s best sellers include “The Remains of the Day” and “Never Let Me Go.”
NYTIMES.COM

Có phải yêu khi chỉ tin chính mình?

Yêu nhau để có bao lâu được bên nhau?

Hai mặt phẳng xa lạ chợt một ngày gặp nhau. Nếu đồng phẳng, ấy là sự giao hòa. Nếu lệch phẳng, chúng chỉ giao nhau tại một đường duy nhất, để rồi mãi mãi chẳng gặp lại!

Trong không gian, có những mặt phẳng chỉ giao với một mặt phẳng duy nhất, nhưng cũng có những mặt lại giao với nhiều mặt khác nhau. Để rồi, sau mỗi lần đi qua, sẽ là những tiếc nuối, những vụn vỡ, những hoài nghi, những lo sợ sự tái bắt đầu hay muôn vàn thứ nữa…

 

Trong L’Eclisse của Michelangelo Antonioni, ta thấy Ricardo đã để lại nhiều lo âu, hoài nghi và sợ hãi cho Vittoria sau sự chia tay dù Vittoria là người chủ động nói trước. Để rồi, khi trái tim rung động mãnh liệt trước Piero (chàng trai mang khuôn mặt tinh nghịch, hồn nhiên), nàng vẫn luôn dè chừng, kìm nén những cảm xúc chỉ trực trào dâng của chính mình. Những gần gũi, âu yếm tưởng như tự nhiên, thực ra luôn bị một chiếc phanh vô hình hãm lại. Cô lo sợ mình sẽ lại mất mát và trống rỗng. Cô chỉ tin trải nghiệm và dự cảm của mình, bất chấp những chân thành mà Piero mang lại. (Phải chăng những ai mang tên Piero đều luôn gánh trong mình những nổi buồn thiên thu vạn tải, như Del Piero thần thánh trong ta?)

 

 

Niềm tin cũng là điều hiện hữu nổi bật trong Closers của Mike Nichols. Mấu chốt của những sự chia ly trong film này là niềm tin không trọn vẹn, của những chàng trai dành cho người phụ nữ của mình. Không tin nên không yêu, đó là chuyện ai ai cũng biết. Yêu mà không tin, đó là bi kịch. Tin mà không yêu, đó là chuyện bình thường như cân đường. Và bi kịch xảy ra khi cái tôi của người đàn ông va chạm với chính tình yêu của mình dành cho người phụ nữ. Họ nghi ngờ chính tình yêu và sự chung thủy nơi người phụ nữ bên cạnh mình, bất chấp chính bản thân họ hiểu tương đối rõ về những chân tình đó. Cuối cùng, tất cả chỉ như một giấc mơ dài.

Hai bộ film tuy cách nhau khá xa về niên đại, nhưng theo thiển ý của tôi, đã giao nhau tại một điểm. Đó là cái tôi cá nhân và sự ích kỷ đã làm hại tình yêu, khiến người với người chẳng thể sống ở bên nhau để viết lại / viết nên những câu chuyện cổ tích. Người với người tưởng như đã gần nhau lắm, nhưng rồi lại xa và mất nhau. Vittoria đã tin vào dự cảm của mình, bất chấp những chân thành và tươi mới từ người bạn trai. Hai chàng trai của Mike Nichols vẫn luôn hoài nghi, thậm chí là nghi ngờ lòng chung thủy của bạn gái. Hóa ra, niềm tin vẫn luôn thứ xa xỉ trên mặt đất này, dù là thế kỷ XX hay XXI.

Vậy có còn nên tin vào tình yêu? (Tối nay, ông giáo bạn tôi cũng hỏi câu tương tự).

Và khi đã yêu rồi thì đành tin hoặc chấp nhận thôi, phải không?

Khó thật, dù một thời ta từng ra rả : “Dầu tin tưởng: chung một đời, một mộng – Em là em, anh vẫn cứ là anh – Có thể nào qua Vạn Lí Trường Thành – Của hai vũ trụ chứa đầy bí mật”!

Hai người sống trong hai môi trường, mang hai cách sống khác nhau. Để đòi hỏi sự hòa hợp, đó là điều rất hiếm xảy ra ngay trong những khoảng thời gian đầu. Nhưng nào mấy ai chịu chấp nhận thỏa hiệp, trong cuộc sống đầy sôi động và biến đổi với tốc độ của vài cái chớp mắt? Sự cương cường, thâm chí là kiên quyết sẽ dẫn chúng ta đến đâu? Lúc này, tình yêu sẽ còn đóng vai trò gì giữa hai người xa lạ? Hay tình yêu chỉ còn là thứ yếu, vì người ta sẽ xét trước những giá trị phù hợp, từ vật lý tới tinh thần? Thực tế một chút cũng chẳng phải là quá tệ nhỉ? Nhưng ai biết được chúng ta sẽ làm gì khi điều đó xảy ra?

Nếu ta nhìn mọi thứ tích cực hơn (không tiêu cực như mấy thứ vừa lảm nhảm bên trên), cũng sẽ có nhiều điều thú vị đấy chứ. “Đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu”. Những cái gì giống nhau thì mới có xu hướng tìm về với nhau. Ta tưởng là dị biệt, nhưng những thứ ấy đều nằm trong một thứ đại đồng. Quy luật chọn lọc tự nhiên cũng thích kết hợp những thứ khác biệt, vì từ đó dễ chọn ra những thứ tối ưu hơn những trường hợp cùng tốt hoặc cùng xấu. Ta học những điểm mạnh của nhau thì tất nhiên, những thứ yếu sẽ giảm đi. Vì thế, người với người vẫn gặp nhau và bên nhau chứ!

Mấy lời phù phiếm trong đêm nay, khi trăng Hà Nội đã sắp tròn.

Còn New York … ?

dia-diem-trong-trang-chup-anh-ly-tuong-dip-trung-thu-hinh-4

 

“Mai sau dù có bao giờ…”

18839165_1537770726241310_8458117153883383699_n

(ảnh chỉ mang tính minh họa)

Vật cùng tắc biến
Ta khóc mùa thu
Lắm kẻ gật gù :
“Chờ mùa đông đến”.
Thời khắc đã hẹn
Tưởng vẹn nhân duyên
Nghiệp trả triền miên
Hóa là chưa hết!
Mấy lời từ biệt
Hổ khóc lợn con
Nước mắt vuông, tròn :
“Tôi chân thành lắm!”
Tuấn
Hà Nội : 28.09.2016

DIỄN NGÔN

Bản chất cuộc đời vốn luôn nằm ở ranh giới giữa sự trọn vẹn và không trọn vẹn, trong suy nghĩ của mỗi kẻ chịu sự đọa đày trong kiếp sống cô đơn.

tumblr_owshp4XDSh1t0sh8oo1_540
Khi bạn ở đang ở trên đỉnh cao rực rỡ, từ trong bạn đã có mầm mống của sự lụn bại. Khi bạn đang lâng lâng trên bốn bề mây nước, bạn đã mất một thứ gì đó vô cùng quý giá mà bạn không biết. Có những sự mất mát có thể đếm đo nhưng cũng thật nhiều sự mất mát sẽ khiến ta lọ mọ cả đời mò kim đáy bể. Má trái, má phải và mọi bộ phận trên cơ thể ta có thể phải chịu nhiều cú bạt từ cuộc đời, nhưng ít nhất, ta có quyền chọn cách hành xử đối với những gì ta phải đối mặt.

7d28c724755a4e712acc1def21880c89
Ta dễ chủ quan trước những ma mị và cạm bẫy cuộc đời. Ta dễ say mê trước những nụ hôn bất ngờ chứa đầy mật ngọt. Ta dễ run rẩy trước những cái ôm bất chợt từ phía sau đi kèm theo một cái gì đó thật sâu và thật lặng. Và cả những đắm đuối, rung cảm, đụng chạm một cách tinh tế, siết chặt như một cái gác chân. Ta quá say mê khi ở bên những điều ta cần, mà ta quên mất những gì ta có thể mất.
Sự trọn vẹn hay không trọn vẹn, chính ở những giây phút còn lại sau cơn bão đi qua. Sự hẫng hụt chẳng bao giờ vắng mặt. Ta tập làm quen, xoa dịu và sống chung với nó thôi, chứ biết làm sao?
Có một đoạn tản văn mà ta từng bao năm lâm râm tụng niệm : “Có người bỏ cuộc đời mà đi như một giấc ngủ yên. Có người bỏ cuộc tình mà đi như một người đãng trí. Dù sao cũng đã lãng quên nơi này để tìm về một chốn khác. Phụ đời và phụ người cũng như thế mà thôi. Người ở lại cũng nhớ thương một bóng hình đã mất. Khó mà quên nhau, khó mà xoá trong nhau một nỗi ngậm ngùi.”

Ai rồi cũng phải ra đi, chẳng có ai trụ lại mãi ở cõi đọa đày này. Mai sau khi người đã đi rồi, người còn nhớ gì về ta không?

giá sách

Chúng ta là món ăn chính hay chỉ là gia vị cho cuộc đời của nhau?
Cô đơn gặp cô đơn liệu có chẳng còn cô đơn?
Liệu bầu trời sao đêm ấy có đủ sức tác thành nên một chút diệu kì, hay chỉ là chứng nhân bất đắc dĩ cho một câu chuyện như bao chuyện cũ?

Link cũ : https://www.facebook.com/notes/tr%E1%BA%A7n-qu%E1%BB%91c-tu%E1%BA%A5n/di%E1%BB%85n-ng%C3%B4n/10154507022744417/

Dậy sóng (re-up)

Đêm, phố chẳng bóng người. Chỉ có tiếng sóng, tiếng gió từ xa vọng lại…
Trong thời đại AI, VR, Big Data lên ngôi như một tôn giáo, mọi thứ đều có công cụ phục vụ tận răng, khi nghệ thuật phải luồn lách giữa những khung logic đầy chất thép, ta chợt thấy vẻ đẹp từ sự bất toàn, mong manh, nuối tiếc trong những nhân duyên đầy trắc ẩn.
Cuộc sống bây giờ thực tế quá. Những tương tác dần trở nên không thật. Chất thơ trong những dòng chảy ở cái mảnh đất quỷ, thần nhiều như người đã nhạt nhòa hơn xưa. Mọi sự tương tác đều xuất hiện một bức tường ngăn ở giữa, được xây kiên cố mà chẳng thủng một khe. Mọi thứ vội đến rồi chợt đi, cũng nhanh gọn rõ ràng như xem thống kê đa chiều vậy.
Hà Nội tối hôm nay dường như nhỏ lại, bất chấp diện tích ngày càng nở ra. Chỗ nào cũng đông hơn thường ngày, và tất nhiên là ồn ã, từ Lý Thái Tổ tới Hàm Long, từ bờ hồ Kiếm tới mép nước sông Hồng. Thật khó để tìm một nơi để trốn, ở Hà Nội, đêm nay!
Đi vòng vòng chán chê, ơn Phật Thánh, ơn Đảng ơn Chính phủ, ta thấy mình ở độ cao 110m so với mặt nước sông Hồng. Giữa bốn bề không gian vắng lặng, chỉ có trăng hăm mốt, mây mù, gió, nước, dăm chiếc xà lan bé tẹo và một điều gì đó khó có thể định nghĩa được.
Đó là một bí ẩn mà ta không biết là ta biết hay ta biết rằng ta không biết. Bí ẩn này mang lại cho ta sự ấm áp, gần gũi mà ta chẳng thể hiểu tại sao.
Từ một đêm tối trời, nơi ta đi qua hàng trăm lần mà không hề bước xuống, tới nơi đây, bây giờ, là một sự đối lập về không gian mà tương đồng về bản chất.
Bí ẩn này sẽ là gì bên khay trà của cuộc đời ta? Là trà, là hoa hay là thuốc độc?
Chẳng có bí ẩn nào trường tồn mãi với thời gian!
Đồng hồ cát đã chảy… Ta đếm ngược và chợt thấy xót xa!
Tại sao định mệnh luôn chọn ta trong những tình huống thế này?
Tại sao lại là phù dung?
Ta cần an trú, vậy mà …
Sóng vẫn dập dồn và gió vẫn thổi.
Hà Nội, một đêm năm xưa.
18920888_1347046722049098_7054049094770357615_o

Bạn không thấy mình đang làm những điều vô nghĩa chứ?

Bạn là một giáo viên, bạn dạy những điều mình luôn tin tưởng và nghĩ là tốt đẹp cho người nghe (học sinh/sinh viên của bạn). Người nghe có thể sẽ tiếp thu hoặc không tiếp thu. Nếu họ không tiếp thu, bạn đã có một tiết học thất bại. Nếu họ tiếp thu, sẽ có những người có tư duy, cách suy nghĩ riêng và phản biện lại bạn. Hẳn là bạn sẽ vui vì điều đó và xin chúc mừng bạn (tất nhiên rồi!). Nhưng sẽ có những người sẽ lắng nghe, tiếp thu mà chẳng phản biện, chẳng suy tư hay phán xét. Để rồi đến một ngày, những người ấy sẽ áp dụng những điều ấy trong chính cuộc đời họ hay những điều liên quan đến họ. Không biết nên lo hay nên buồn? Bạn thỉnh thoảng hỏi đùa tôi rằng : “Sao em không thể làm nghề một cách nhàn nhã như mọi người nhỉ? Tại em cứ nghĩ và cứ muốn làm cho nó phải có ý nghĩa đúng không?”

Giáo dục hay nói rộng ra là cuộc đời này, liệu có phải là sự vô nghĩa không?

Mình có một ông bạn già, già lắm rồi mà chưa có vợ. Bác ấy là người rất tốt, ngày xưa hời hợt với tiền và tha thiết với những cái đẹp trong cuộc đời (hình như bây giờ vẫn thế!). Hôm trước thấy bác ấy viết một cái status gì đó liên quan tới sự vô nghĩa (mình đọc cũng chẳng hiểu, chỉ bấm like ủng hộ thôi). Từ đấy, mình mới suy nghĩ về cái sự này. Liệu mình có đang làm một việc vô nghĩa không? Thế nào là sự vô nghĩa nhỉ?

meaningless-trw

Hồi còn hay làm bóng ghế giảng đường, mình còn nhớ là số thực được chia ra làm hai loại : số có nghĩasố vô nghĩa. Trường phái Pitago thời Hy Lạp cổ đại quan niệm rằng : Vạn vật trong vũ trụ đều là số (có nghĩa). Nhưng rồi người ta lại thấy số có nghĩa không biểu thị được hết những vấn đề trên mặt đất, thế là có thêm khái niệm số vô nghĩa (số không thể viết được dưới dạng so sánh của số nguyên với số nguyên). Vậy là số vô nghĩa không phải là sự vô nghĩa!

Sự vô nghĩa cũng từng được cụ Nguyễn Du nhắc tới trong tác phẩm của mình, ở đoạn Tú Bà mắng giám sinh họ Mã dám “đào tiên đã bén tay phàm” khiến mụ “vốn liếng đi đời nhà ma” :

“Tuồng vô nghĩa, ở bất nhân,
Buồn mình trước đã tần mần thử chơi”.  

Nghĩ đến cảnh “con ong đã tỏ đường đi lối về” khiến giám sinh họ Mã thành “tuồng vô nghĩa”, rõ ràng sự việc này chẳng thể vô nghĩa, thậm chí còn rất có ý nghĩa (xin không phán xét tốt/xấu) vì nó mở ra rất nhiều câu chuyện về sau.

Đến thế kỷ XX, Milan Kundera mở ra “Lễ hội của vô nghĩa”. Tác phẩm xoay quanh những trò đùa vô nghĩa, tiếng cười, sự tuyệt vọng, sự khêu gợi, và suy tưởng của năm người bạn: Ramon, Charles, Alain, D’Ardelo, và một người có biệt danh Caliban. Kun đặt họ trong những chồng chéo, rồi bằng ngòi bút tỉnh táo và sắc sảo của mình, ông để họ cất tiếng nói vô nghĩa, giãi bày về đời sống vô nghĩa của chính họ. Những sự dửng dưng, tưng tửng trong ngòi bút của tác giả ở tuổi 86 có ý nghĩa gì? Nó có phải sự vô nghĩa không? Hay tất cả những điều ấy được sinh ra nhằm mục đích để thể hiện cho một sự có nghĩa nào đó?

Mỗi thời kì, sự “có nghĩa” sẽ luôn được định nghĩa, tồn tại và biến đổi. Còn sự “vô nghĩa” thì …

Hôm nay, tôi giao tay với một người anh em. Tay tôi đi theo tay hắn và thỉnh thoảng, bàn tay hắn tìm đến mặt tôi một cách nhân ái. Tôi cảm nhận được nhịp thở và độ sâu, sự căng tràn từ những phút giao tay đó.

Hôm nay, tôi thấy hình ảnh một chiếc xe đạp ở Cầu Gỗ. Trên xe là một người đàn ông chở một em bé gái. Tay anh cầm một cây acmonica, vừa đạp từ từ vừa thổi Bài Ca Xây Dựng.

Hôm nay, tôi chẳng thể trình bày ý nghĩa của sự vô nghĩa là gì. Vì tôi chẳng hiểu cái quái gì về nó.

Link không liên quan tới bài viết : https://www.youtube.com/watch?v=yU8fmHA-vl8

Nịnh đời dễ, chửi đời cũng dễ
Chỉ dựng xây đời là khó khăn thôi.
*Lưu Quang Vũ

 

Suy nghĩ về “Lý triều dị truyện”

20994098_10155591566879085_157551629898210057_n

(nguồn ảnh : Nhã Nam)

“Đại Nam dị truyện” là tác phẩm đánh dấu sự xuất hiện của Phan Cuồng trên văn đàn trong lĩnh vực tiểu thuyết hư cấu, thì “Lý Triều dị truyện” là tác phẩm đánh dấu một sự tiến bộ vượt của Phan Cuồng trong lĩnh vực tiểu thuyết.

“Đại Nam dị truyện” có khởi đầu tương đối lạ, có sức ám ảnh và ghê rợn dựa trên nền tảng huyền thuật. Tác phẩm tương đối cuốn hút và hấp dẫn trong khoảng nửa đầu tác phẩm. Những yếu tố văn hóa, tâm linh, huyền thuật và cả sự mê tín được tác giả sử dụng khéo léo, đưa vào tác phẩm làm người đọc không thể ngừng tập trung vào sách. Nhưng bên cạnh những điểm hay, “Đại Nam dị truyện” chưa phải là một tác phẩm hoàn hảo. Tốc độ câu chuyện ở nửa sau bị đẩy đi quá nhanh, tình tiết câu chuyện tương đối gấp gáp trong khi tác phẩm còn có thể phát triển thêm nhiều về ý tưởng, khiến người đọc cảm thấy hẫng hụt. Tôi có cảm giác tác giả hơi vội trong việc kết thúc câu chuyện. Đó là một điều tôi cảm thấy tiếc, khi đọc xong tác phẩm.

Nhưng khi “Lý Triều dị truyện” ra mắt người đọc, tôi cảm thấy đây là sự tiến bộ vượt bậc về mặt bố cục, tình tiết và tốc độ trình bày tác phẩm của tác giả. Tốc độ diễn biến câu chuyện đã hợp lý hơn. Các điểm nhìn được trình bày đan xen, xen kẽ khiến người đọc dần dần hiểu rõ hơn về bối cảnh câu chuyện và tác phẩm. Các tình tiết có tính hợp lý, logic khiến người đọc cảm thụ được mạch câu chuyện, bên cạnh những kinh hoàng, ghê rợn không tưởng được tác giả lồng vào tác phẩm.

Con người ta thường thích những sự hư cấu dựa trên sự thật hoặc một phần sự thật. Tác phẩm được hư cấu dựa trên lịch sử triều Lý – vương triều được khen ngợi bậc nhất trong lịch sử Việt Nam. Tất nhiên, vì là tác phẩm hư cấu nên bố cục thời gian, bối cảnh lịch sử sẽ khác so với những gì được ghi trong chính sử. Câu chuyện đã tạo hình nên một góc nhìn khác về xã hội đương thời. Tiểu thuyết là lịch sử được tưởng tượng lại, tư duy lại, viết lại theo một cách khác, bên cạnh những gì chính thống. Lịch sử cho phép tiểu thuyết đặt ra những góc nhìn khác, diễn biến khác và thậm chí là kết quả khác, kích thích sự đa chiều trong tâm thức người đọc. Có lẽ vì thể, tiểu thuyết lịch sử hư cấu thường có sức cuốn hút rất lớn với phần đông mọi người.

“Lý triều dị truyện” tiếp tục sử dụng đề tài vu thuật, huyền thuật và tâm linh từ “Đại Nam dị truyện”, thậm chí là cả một số chi tiết, thành phần của tác phẩm trước như Đào Lạp, Trấn Quốc hội… Người đọc đôi khi có thể cảm thấy “Lý triều dị truyện” là sự tiếp nối của “Đại Nam dị truyện” và với cách kết thúc tác phẩm, rất có thể sẽ còn có Trần triều, Lê triều, Lê – Mạc triều, Trịnh – Nguyễn triều … dị truyện ra đời trong những thời gian tới nữa. Hi vọng là chuỗi tác phẩm sẽ không hình thành một quy luật quen thuộc (ví dụ như chùm tác phẩm của Dan Brown”) mà có sẽ có những điểm mới mẻ, khác lạ về kết cấu và nội dung.

Thêm một điểm mới nữa của “Lý Triều dị truyện” so với “Đại Nam dị truyện”, đó là yếu tố hài hước được xây dựng bởi nhân vật Phan Cuồng của tác phẩm. Ngày xưa, trong các tác phẩm tuồng, chèo, bên cạnh cốt truyện chính dựa trên lịch sử, ý niệm thường có những nhân vật hề. Họ đôi khi không quá liên quan tới nội dung tác phẩm, họ chỉ có tác dụng để làm gây cười và sự bất ngờ cho người xem. Nhưng chính những nhân vật hề nhiều khi lại khiến người xem gắn bó với tác phẩm, khiến người xem không bị căng thẳng, mệt mỏi hay nhàm chán. Họ làm mềm tác phẩm, cũng như nước làm mềm cho đất. Và Phan Cuồng trong “Lý Triều dị truyện” cũng đã làm được những điều tương tự.

“Lý triều dị truyện” còn rất nhiều điểm mới mẻ và thú vị, so với “Đại Nam dị truyện”. Đây là một cuốn sách rất đáng đọc đối với những ai yêu lịch sử hoặc thích tưởng tượng cùng những sự hư cấu. Nhưng cuốn sách này còn có nhiều tình tiết độc hại dành cho lứa tuổi 18-. Hãy nghĩ kĩ trước khi đặt cuốn sách lên kệ sách cá nhân.

Jpeg

Những câu thơ đẹp nhất của Vũ.

Hôm nay, mình tổng hợp lại những câu thơ mà mình rất thích từ Lưu Quang Vũ, để kỷ niệm 29 năm ngày mất của ông và vợ con.

Anh chỉ sợ rồi trời sẽ mưa
Thương vườn cũ gẫy cành và rụng trái
Áo em ướt để anh buồn khóc mãi
Ngày mai chúng mình ra sao em ơi

Điều muốn nói cùng em chưa nói được
Lòng anh buồn như một đóa ca dao

Ta đi suốt một đời đau khổ
Chân lỡ lầm bao ảo ảnh chờ mong
Anh vẫn nhen một ngọn lửa âm thầm
Hình bóng em chập chờn trong lửa ấy
(Ai trong đời chưa một lần mơ thấy
Không có quyền phán xét những câu thơ!)

Cháy bên mình không một phút nguôi yên
Tình đã hẹn, đời không thể khác
Chỉ e nữa lòng em rồi cũng nhạt
Quên hoa vàng ở lại những đêm mưa…

Bây giờ anh chỉ còn là một chiếc cốc vỡ, một vết thương
Buổi chiều, những trái cây mùa thu thơm ngát
Em bảo phải cần tìm một lý do để sống
Để gắn bó để lòng mình yên ổn
Thật thế chăng, có thể có không em?

Khi cách nhau hàng vạn dặm không gian
anh mới hiểu khoảng cách không đáng sợ
anh thấy em bên mình, như nghe từng nhịp thở
anh là cửa sổ con tàu nơi xứ lạ em đi 

Ngày của đời thường thành ngày-ở-bên-em
Anh biết tình yêu không phải là vô biên
Như tia nắng, chúng mình không sống mãi
Như câu thơ, chắc gì ai đọc lại
Ai biết ngày mai sẽ có những gì
Người đổi thay, năm tháng cũng qua đi
Giữa thế giới mong manh và biến đổi
“Anh yêu em và anh tồn tại”

Muốn lên tàu đi thật xa
Nhưng nhà ga đã sụp
Ngã tư mưa nhớ em
Vừa thương vừa trách giận
Sao chân em giẫm đạp
Lên những gì tôi thương

Tôi sợ lắm mùa đông sương buốt thế
Em có là mãi mãi để tôi yêu

Mai trong em anh thành cỏ lãng quên
Em chẳng nhớ chân trời anh khát vọng
Em chẳng nhớ lòng anh cơn gió nóng
Suốt cuộc đời cỏ đắng cỏ lãng quên
Mảnh trăng cao vẫn gọi nước triều lên
Anh chẳng sống như xưa được nữa…

Phải xa em anh chẳng còn gì nữa
Chẳng còn gì kể cả nỗi cô đơn

Anh chẳng mang cho đời những tiệc vui ảo ảnh
Nỗi buồn chân thành đời chẳng nhận hay sao?

Làm sao anh biết được
Điều ta tìm ẩn hiện nơi đâu,
Mỗi con người một vật thể cô đơn
Nhìn rõ nhau qua cửa kính trống trơn
Nhưng không thể nghe nhau không thể nói.

Bây giờ anh chỉ còn là một chiếc cốc vỡ, một vết thương
Buổi chiều, những trái cây mùa thu thơm ngát
Em bảo phải cần tìm một lý do để sống
Để gắn bó để lòng mình yên ổn
Thật thế chăng, có thể có không em ?

Điều cần nói cùng em chưa nói được
Lòng anh buồn như một đóa ca dao.

Ta ra đường em nhé, ngẩng đầu lên
Trên mặt đất ta có quyền được sống
Nhiều cay đắng ta có quyền được khóc
Nhưng sáng nay anh muốn thấy em cười

Muốn lên tàu đi thật xa
Nhưng nhà ga đã sụp
Ngã tư mưa nhớ em
Vừa thương vừa trách giận
Sao chân em giẫm đạp
Lên những gì tôi thương.

Em nông nổi như một dòng suối chảy
Tin bình minh nhưng chỉ gặp sương chiều…

Có gì đâu mà tiếc mà buồn
Em biết đấy anh chẳng tin định mệnh
Nhưng trên đời này chỉ ước mơ là có thật
Hai ta hãy là giấc mộng của nhau thôi

 

Ai đã mất gì?

Đến giờ này vẫn chưa thấy mưa, có lẽ Ngưu Lang và Chức Nữ chưa gặp được nhau rồi.

Phải chăng do sự tàn phá môi trường mà ảnh hưởng đến sự sinh tồn cũng như số lượng quạ, nên cầu Ô Thước chưa kịp bắc?

Hay là do họ đã có những sự quan tâm khác to lớn hơn, quan trọng hơn nên họ cũng chẳng thiết gặp nhau, như hàng nghìn năm qua vẫn vậy?

Hay do cái đô thị này quá bất định với vô vàn sự biến mất bất ngờ, nên đến những thứ đã tồn tại hàng nghìn năm nay cũng không nằm ngoại lệ?

Hà Nội có gì bất biến không, ngoại trừ việc có và chỉ có mười ba cái ngã ba xung quanh hồ Hoàn Kiếm?

18620328_10207870254828490_751785700044120530_n

Em đang nghĩ đến điều gì? Chúng ta có đang chung một suy nghĩ không?

Bây giờ, nếu em muốn ăn một hộp xôi tạm chấp nhận được vào lúc 22h30, chắc anh sẽ phải suy tư kết hợp tra cứu nhiều lắm đấy! Xôi Yến dù chẳng quá ngon, nhưng cũng nổi danh bốn cõi khiến  giá cao nhưng khách vẫn tấp nập từ vươn thở tới lơ mơ, từ sáng sớm tới tối mịt. Thế mà đến một ngày, tự nhiên đóng cửa với chẳng một lý do. Chẳng biết do lô đề bóng banh cỏ xanh cỏ đen cỏ trắng hay do cái gì, nghe tin ngoài chợ Hàng Bè thì chỉ biết là vỡ nợ.

Quán chè chén vỉa hè phố Tôn Đản của chú gù (tôi vẫn luôn tin đây là nguyên mẫu ngoài đời của nhân vật chính cũng gù, bán quán nước trong phim truyền hình Ngõ Lỗ Thủng), cũng tự nhiên biến mất sau bao năm, trong một ngày không được dự báo trước.

Có một thời gian dài, đô thị này mang kết cấu nội thành ngoại thị. Nó đã tạo nên thật nhiều lớp trầm tích văn hóa, còn đọng lại nơi các di tích từ xưa với những biểu hiện đa dạng. Nhưng hình như những thông tin, ý niệm cứ mất dần dần và những hoành phi, câu đối, tượng … cũng dần biến mất vì lý do nào đó mà ta chẳng thể nào biết được, mà có biết được cũng khó có thể nói.

Tất nhiên là bên cạnh những điều tiêu cực, ta vẫn còn thấy những điều tích cực. Nhưng dù tiêu cực hay tích cực, nền tảng ở đây vẫn luôn là sự biến đổi đến từng ngày, thậm chí từng giờ. Có những nơi hôm trước mang biển hiệu này, hôm sau đã thành biển hiệu khác. Có những cửa hàng đẹp đẽ, bề thế, mặt tiền rộng rãi và sạch đẹp, chỉ sau một hôm đã biến thành ba cửa hàng nhỏ bán ba loại sản phẩm hoàn toàn mới. Cái guồng quay chuyển động không ngừng đã làm nên tính bất định của đô thị?

Cách đây tầm 15 năm là cơn sốt của cà phê truyền thống. Các quán cà phê ra đời để phục vụ nhu cầu trao đổi công việc, họp lớp, chém gió… đã góp phần đổi màu hoàn toàn những con phố êm đềm, tĩnh lặng như Nguyễn Hữu Huân, Triệt Việt Vương, Hàng Chuối… Cách đây tầm 5 năm tới thời của đồ take-away, các loại đồ đá xay pha kèm siro, nguyên liệu nhiều khi chưa rõ nguồn gốc. Và tương tự là gần 2 năm trở lại đây tới bây giờ, trà sữa tái trở lại ngôi vương khi mọc lên như nấm trên từng con phố (thời kì phát triển rực rỡ đầu tiên của trà sữa là giai đoạn 2001 – 2003 với một loạt các hàng Feeling Tea với mặt tiền tối đa 2m, sâu tối đa 3m). Mỗi loại đồ uống nổi lên sẽ mang theo muôn vàn cơn gió, tác động tới nhiều góc cạnh thói quen của mỗi người. Và đó mới chỉ là một phần rất nhỏ của cơn lốc đô thị đi kèm những bất định, khiến ta cảm thấy bơ vơ và vong thân ngay tại mảnh đất đã sản sinh và nuôi dưỡng mình.

18882222_451471061874092_2622352370278983065_n

“Bát phong xuy bất động” liệu có khi nào sẽ biến mất khỏi đô thị này, như cách tan biến của những bong bóng trên phố đi bộ bên hồ Gươm?